Het belang van toegankelijke taal

‘Schrijf toegankelijk’, was één van de eerste dingen die ik meekreeg tijdens mijn inwerkperiode bij Patiëntenfederatie Nederland twee jaar terug. Ik ben hen deze les erg dankbaar en inmiddels ondervind ik het belang van toegankelijke taal zelf.

Het gros van de Nederlandse bevolking zit op het taalniveau van B1 (veertig procent). Iemand met dit niveau begrijpt een tekst die voornamelijk uit veelgebruikte woorden bestaat. Soms begrijpt de persoon ook moeilijkere taal als hij daar voor werk of hobby vaak mee te maken heeft. Twintig procent van de bevolking zit onder het B1 niveau, het beheerst daarmee de basis van het Nederlands. Dit is vergelijkbaar met het inburgeringscursusniveau.

40 procent beheerst B1 niveau

25 procent van de bevolking beheerst het B2 niveau (het niveau als je geslaagd bent voor de havo) en vijftien procent zit daarboven en beheerst C1 of C2 niveau. Als je het C2 niveau beheerst – en dat kan maar 5 procent van de bevolking – kun je alle teksten begrijpen. Of ze nu concreet, abstract, vol vakjargon of metaforen staan.

Het is niet zo dat als je het taalniveau B2 of C1 beheerst, je geen teksten kunt lezen op B1 niveau. Integendeel zelfs, het is een veel concretere en logischere tekst die vrijwel iedereen fijn vindt lezen. Het grootste deel van de bevolking begrijpt dus teksten op B1 niveau en dan is er een nog groter deel die dat ook fijn lezen vindt. Behalve witte hoogopgeleide mannen. Die hebben liever een moeilijkere tekst.

Zelf beheers ik niveau C1 Nederlands. Hiermee begrijp ik ook teksten uit andere vakgebieden en kan ik genieten van literatuur. Ik begrijp de brieven van de Belastingdienst, ik snap de gesprekken om mij heen en kan heel makkelijk een telefoongesprek voeren. Ik ben communicatief sterk. Het is zelfs mijn professie geworden. En tot op de dag van vandaag kan ik mijn energie kwijt in complexe informatie omzetten tot begrijpelijke teksten.

Moeilijke, maar belangrijke teksten

Maar nu ik een nieuwe taal leer, Zweeds, realiseer ik mij ook hoeveel impact een taal wel of niet beheersen heeft. Het niet compleet begrijpen van de uitzonderingen onder een verkeersbord, de teksten van Skatteverket (de Zweedse belastingdienst) of de telefoongesprekken met de autoverzekeraar kunnen mij uit mijn doen halen. Ik ben oprecht onrustig na een telefoongesprek met de autoverzekeraar, totdat bijvoorbeeld de bevestigde brief binnen is en daarmee blijkt dat mijn boodschap is overgekomen.

Taal geeft grip en controle op mijn leven. Het biedt zekerheid dat ik doe wat men van mij verwacht. En dat ik weet wat de consequenties zijn als ik mij niet houdt aan bijvoorbeeld de regels van Skatteverket. Taal geeft ook speelruimte om iets niet te doen, terwijl dat wel moet. Puur omdat het helder is welke gevolgen dit heeft.

En ik spreek niets eens slecht Zweeds

Momenteel is mijn Zweeds taalniveau B1. Dat is dus vergelijkbaar met het niveau van het grootste deel van de Nederlandse bevolking beheerst. Maar dat is weinig. Er gaat simpelweg veel informatie verloren en dat vind ik best schokkend als ik weet dat er veertig procent van de Nederlands ditzelfde niveau beheerst. Ik begrijp wel waar een boodschap over gaat, maar niet wat exact gezegd wordt. En die nuance is heel belangrijk om in vrijheid te leven: bewust kunnen kiezen hoe jij je leven wilt leiden. Bewust stemmen op politieke partijen, bewust kiezen voor een verzekering en bewust etenswaren kopen, enzovoort, enzovoort. Toegankelijke taal en een duidelijke teksten helpen mensen die vrijheid te geven. Ik gun werkelijk iedereen een toegankelijke tekst.

Huur mij in voor een toegankelijke tekst! Mail naar klarinda@pippi-media.com